InstaGranny: Teaching Older Adults About Social Media

Ho can older adults in Europe be moilized to sfely partake and benefit from social media

“Older adults should first be educated in how to use devices, before they could start learning how to use social media. (…) workshops with a personal approach and individual assistance prove the most effective. The most suitable location to organise the workshop is a local community.”

Studenten Europese Studies van de Haagse Hogeschool deden een onderzoek naar ‘How can older adults in Europe be mobilized to safely partake and benefit from social media’. Een van hun, Ruben Vermeer, interviewde mij via Skype. Ik doe graag mee aan dat soort onderzoeken, want het is prettig om kennis en ervaring te delen. Ik ben natuurlijk altijd nieuwsgierig naar de resultaten: wat komt er uit, wat kunnen we er meer mee en wat kan ík er nog mee. In dit rapport zie ik voldoende handgrepen!

Hieronder deel ik de Samenvatting. Wil je het hele onderzoek lezen, dan kan dat via deze link naar het rapport  Instagranny, Teaching Older Adults About Social Media (pdf).

Executive Summary

This report provides a study and analysis of the question: ‘How can older adults in Europe be mobilized to safely partake and benefit from social media?’ This question was divided in sub questions regarding older adults’ perceived notions of social media, the benefits and barriers of it and the most effective way to educate them in the medium. Desk- and field research were used to study the topic. Interviews were conducted with: independent expert Annet van Betuw and Pauline Power of Age Action Ireland, who both provide social media training for older adults.

A limited questionnaire was conducted among 50 older adults in the Netherlands. Moreover a focus group with four older adults was organised. Both the focus group and the survey provided helpful data on older adults perceived notion of social media. The lack of privacy was perceived as the main risk of the use of social media, followed by cybercrime.

Through desk research it was established that social media provides a means for older adults to increase their wellbeing, health and cognitive capability, while decreasing loneliness. Moreover, the academic sources showed that older adults were more positive towards social media, when they had more knowledge about it.

When it comes to the most effective method to educate older adults in social media, the interviews provided great insights. It was established that older adults should first be educated in how to use devices, before they could start learning how to use social media. The report concludes that workshops with a personal approach and individual assistance prove the most effective. The most suitable location to organise the workshop is a local community, since it would be more accessible for older adults.

Meer senioren op social media, maar lukt het wel?

“Deelname aan sociale netwerken vooral hoger bij 45-plussers” vertelt het CBS op zijn site. Het zijn cijfers over 2014. Eigenlijk staat hier wat we al wisten, maar ik vind het toch altijd prettig om het in cijfers bevestigd te krijgen.

Maar ik wil meer weten. Wat doen we er, kunnen we het goed genoeg (hoe digivaardig zijn we) en hoe gaat het met senioren. Anders gezegd: hoe kan het dat 1/3 van de 75plussers die op internet actief zijn (zie voetnoot*, dit gaat over internetgebruikers!) gebruik maakt van social media en ik om me heen een enorme vraag naar technische ondersteuning zie.

 Gebruik-van-sociale-netwerken-naar-leeftijd-15-06-29

75-plussers zijn niet te oud voor sociale netwerken

Eerst de cijfers uitgewerkt. Uit de tabel hierboven (van de CBS-site) blijkt, dat 65-75 jarigen die internet gebruiken en vooral 75-plussers steeds actiever zijn op social media! Het gebruik van 65-75 jarigen is in twee jaar meer dan verdubbeld: van 23 naar 47%. Dus bijna de helft van deze groep gebruikt een of meer sociale netwerken. En de 75-plussers komen eraan! In 2012 zat 9% op een of meer sociale netwerken, in 2014 was dat 29%. Met andere woorden: bijna 1/3 van de 75-plussers. Het is een groei van 300% in bijna twee jaar. ‘Ik ben te oud’ gaat nu echt niet meer op. Let wel, dit is 2014. We zijn nu ruim in 2015, dat betekent dat het gebruik nog meer gestegen zal zijn.

Er wringt iets

Ook al gebruik je internet, ben je aan het skypen, facebooken of whatsappen, dat wil nog niet zeggen dat je computervaardig of internetvaardig bent. Het CBS heeft ook dit gemeten; de resultaten zijn via de website in het rapport ‘Ict kennis economie 2015’ na te lezen. Onderstaande afbeelding is daaruit afkomstig. Daarin staat wát internetactiviteiten zijn. In de toelichting staat dat ‘veel internetvaardigheden’ inhoudt, dat iemand tenminste 5 van de vermelde activiteiten heeft verricht. Een kwart internetters heeft veel, een kwart doorsnee en ruim vier op de tien internetgebruikers weinig vaardigheden.

internetvaardigheden2014_cbs

En hoe zit het nou met ouderen? Vroeg ik me af. Want ik ben blij met de geconstateerde groei van gebruik van social media voor senioren, maar ik zie ook de enorme vraag naar hulp bij gebruik van ‘apparaten’ en internet. Het antwoord op digivaardigheid bij senioren vind ik in een ander overzicht: Internetvaardigheden naar persoonskenmerken.

internetvaardigheden2014_persoonskenmerken_cbs

Een kleine groep van de 65plussers is internetvaardig, een iets grotere groep is ‘doorsnee’, maar de grootste groep van de internetgebruikers heeft geen of weinig vaardigheden. Bij de 75plusssers meer dan de 65-75-jarigen.

Uit de cijfers van het CBS blijkt ook dat er een groei is in internetvaardigheid, maar de groep met weinig of geen vaardigheden is in 2014 nog groot. Ik verwacht dat de groei doorgaat, maar dat voorlopig de vraag naar hulp en ondersteuning blijft bestaan.

Als we dit serieus nemen, dan moeten we actief senioren ondersteunen en de fysieke mogelijkheden daarvoor bieden. Dat varieert van Wifi in alle zorginstellingen, opleiding van mantelzorgers, doorgaan en uitbreiding van bestaande computerondersteuning aan zelfstandig wonenden, tot alertheid en kennisverbreding van zorgverleners.

Voetnoot:
* 2013: 2 op de 10 75plussers dagelijks op internet http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/vrije-tijd-cultuur/publicaties/artikelen/archief/2013/2013-4005-wm.htm;
*een derde van de 75plusssers gebruikt internet: http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/vrije-tijd-cultuur/publicaties/artikelen/archief/2013/2013-3834-wm.htm 

Aanvullende informatie:

 

CBS vertelt: bijna de helft 65-75 jarigen en 1/3 van de 75-plussers op sociale netwerken

2014: “Deelname aan sociale netwerken vooral hoger bij 45-plussers” vertelt het CBS op zijn site*. Eigenlijk wordt hier bevestigd wat we al wisten, maar ik vind het toch altijd prettig om de cijfers te zien.

 

socialenetwerken_cbs2014_juni15

 

75-plussers zijn niet te oud voor sociale netwerken

Er wordt nog iets bevestigd: de enorme toename van het gebruik van social media door 65-75 jarigen en vooral door de 75-plussers! Het gebruik van 65-75 jarigen is in twee jaar meer dan verdubbeld: van 23 naar 47%. Dus bijna de helft van deze groep gebruikt een of meer sociale netwerken. En de 75-plussers komen eraan! In 2012 zat 9% op een of meer sociale netwerken, in 2014 was dat 29%. Met andere woorden: bijna 1/3 van de 75-plussers. ‘Ik ben te oud’ gaat nu echt niet meer op. Let wel, dit is 2014. We zijn nu ruim in 2015. Ik kan nu al niet wachten op de volgende cijfers!

* Het gaat hier om de internetgebruikers, dus niet ‘de’ 45plussers

* * *

 

Met social media minder eenzaamheid onder senioren

Als je oplet, zie je her en der projecten om via aparte online groepen eenzaamheid onder ouderen tegen te gaan. Het zijn er niet veel en ik heb ze ook niet echt ‘genoteerd’. In juli 2014 verscheen in Grijswaard een artikel over een succesvol project in Israël. Maar hoe zit het eigenlijk met ‘social media’, hebben die ook effect? Dus niet aparte projecten, maar bijvoorbeeld Facebook, Twitter of Pinterest? Ik vond het eigenlijk voor de hand liggend dat dat effect er is, want via social media kun je bijvoorbeeld oude en nieuwe contacten vinden, dus…

De bevestiging kwam in december 2014. In een Brits onderzoek, gefinancierd door de EU, kreeg ‘een groep van 76 Britten van 60 tot 95 jaar (…) een jaar lang een aan oudere gebruikers aangepaste computer en een internetverbinding. De ene helft kreeg een training om met sociale media en sociale instrumenten als e-mail en Skype aan de slag te gaan, de andere niet. Na afloop bleek dat de groep die training kreeg, beter informatie kon verwerken, meer zelfvertrouwen had en vaker sociale contacten legde. Dat leidde onrechtstreeks tot een algemene verbetering van hun geestelijke gezondheid.” schreef het Belgische Datanieuws. Onderzoeksleider Thomas Morton: ‘Oudere mensen helpen om technologie goed te gebruiken, kan hun gezondheid en welzijn in belangrijke mate verbeteren.’

socialmedia_subway

illustratie Kitty Arends www.kittyarends.nl

 

Eind 2014 benaderde Janne van der Klok me; ze deed een onderzoek naar het gebruik van Social media door senioren van 75 jaar en ouder. Ik kon haar in contact brengen met enkele personen. Ze slaagde (gefeliciteerd!) en stuurde me kort erna haar scriptie “Oude mensen, nieuwe media”  ‘naar de motivaties van ouderen bij het gebruiken van social media en de gevolgen die dit heeft voor hun sociale leven’ (Bachelorscriptie Algemene Sociale Wetenschappen, Universiteit van Amsterdam)**. Dit onderzoek is gedaan onder vijftien 75plussers die actief zijn op social media. Ook hierin wordt bevestigd dat social media ouderen, die eenzaam zijn, kunnen helpen!

Er komen vast nog meer onderzoeken, maar ik ben nu overtuigd.

 

** Je kunt de scriptie downloaden: Ouderen en Social media Janne vd Klok 2015

* * *

Blijf op de hoogte!
Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief:
tweewekelijks gratis tips over social media.
Praktisch, laagdrempelig, kort en krachtig.

Het kan: social media voor senioren!

robaanhetwerk

Unie KBO verspreidde kort geleden het persbericht: “Ruim half miljoen senioren verloren voor internet.”  Hoewel ik het cijfer niet kende, was het ‘natuurlijk’ geen echt nieuws. Maar ik heb het ijverig helpen verspreiden, want ook ik vind dat er meer aandacht moet komen voor senioren die nooit meer online gaan. Ik denk dan eerlijk gezegd niet aan de fitte jongere senioren die domweg niet willen, maar aan de ouderen voor wie het echt een brug te ver is. Net als jij zie ik dan meteen enkele zeer oude vrouwen op mijn netvlies.

Dus dan maar geen computer

Hoewel… Ik herinnerde me ook die 85plus meneer die telkens riep ‘wat is dat toch een computer’ en ‘ik wil ook een computer’. Zijn zoon wimpelde het weg, immers de meneer in kwestie kon dat toch niet meer. Hij deed zelf eigenlijk ook niet veel met computers, dus de vraag van zijn vader vond hij een beetje onzin. Ik aarzelde.

Senioren willen óók weten wat Facebook is

Dat was zes jaar geleden. Mijn houding is veranderd, o.a. door de workshops social media, die ik inmiddels aan veel ouderen heb gegeven, maar ook omdat ‘we’ er nu anders over denken. Om me heen hoor en lees ik senioren die zeggen: weten ze dan niet dat er cursussen zijn, ga op iPad of tabletles en ‘Helft bejaarden wil juist wel internet.”(Esther Kooymans). Ik voeg er graag aan toe: “en die senioren willen óók weten wat Facebook of Twitter is!” Als ik nu hoor dat iemand een computer wil, ga ik op zijn minst een gesprekje aan.

Méér ondersteuning hard nodig

Het is natuurlijk allebei waar: een groep kán niet, daarvoor moeten overheid, banken en zorginstellingen oog hebben. Maar er is een grote groep die wél kan en wil. En weet je wat me opvalt? Organisaties als de SBOG, Seniorweb, enkele volksuniversiteiten en bibliotheken* doen hun best…** en het groeit enorm. Maar ik ontmoet ook een heleboel mensen die niet weten dat er cursussen zijn en zich nu gaan realiseren dat er écht een vraag is.  Helaas overkomt het me regelmatig dat ik moet zoeken als ik wil doorverwijzen, met andere woorden: het aanbod is te klein! En dat is jammer, want weet je, ik kan pas een goede workshop social media geven, als de deelnemers hun apparaat goed beheersen en de eerste stappen op internet beheersen.

Jij kunt ook wat doen

Dus wat te doen?

  • Zorg dat je weet wat er in je eigen omgeving te doen is.
  • Hoor je een senior verzuchten dat hij / zij  hulp nodig heeft: vraag door, help, verwijs, denk mee.
  • Onderken dat senioren misschien wel wat langzamer zijn (hoewel…), ze zijn nog net zo nieuwsgierig als toen ze niet-senior waren.
  • Bel mij als er een cursus of een presentatie Social media voor senioren nodig is 🙂

* Zoals in mijn Wageningse bblthk waar inloopavonden iPad en tablet waren (door Kevin van Guilik)
** en niet te vergeten Samsung die in 2014 en een beetje in 2015 ism ANBO cursussen tablet/internet/social media geeft en mijn boek uitdeelt!

* * *

Blijf op de hoogte!
Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief:
tweewekelijks gratis tips over social media.
Praktisch, laagdrempelig, kort en krachtig.