De witte man… is geen vrouw

gmmp

Witte mannen aan het woord

Heel lang geleden (echt lang geleden) kwam er een leuk onderzoek langs: zap langs je tv-kanalen en tel hoeveel vrouwen je ziet én wat ze doen. We hadden nog geen internet, laat staan social media, dus ik denk dat ik het op tv heb gezien. Ik heb het onthouden, omdat ik echt verrast was. Er waren vooral witte mannen aan het woord en zichtbaar en nauwelijks vrouwen.

Als je vrouwen zag, dan hadden ze een ondersteunende rol in een programma of ze waren aan het wassen en schoonmaken en ze werden steeds sexyer (reclame, shows). Hierna heb ik het nog wel eens gedaan, zappend langs steeds  meer tv-zenders en zelfs een keer tijdens een conferentie. Dat laatste was bij een presentatie van een man, maar dit terzijde. Het beeld wijzigde iets, er kwamen een paar niet-witte mannen aan tafel en enkele allochtone vrouwen in spelletjes en reclames, enkele vrouwen kregen een eigen programma (Mies!) maar de rolverdeling en de aantallen bleven ongeveer hetzelfde.

All male panels, allemaal mannen

Vrouwen-zichtbaarheid is niet echt een actiepunt van me, maar het leidde er (bijvoorbeeld) wel toe dat ik

  • een tijdje op Twitter #allmalepanel  volgde en er af en toe in postte,
  • organisatoren vroeg waarom ze alleen maar mannelijke sprekers op hun lijst hadden
    • hoezo vrouwen niet te vinden? Kijk eens beter!
    • hoezo willen vrouwen niet? Dat kun je anno 2016 echt niet meer zeggen!
  • besloot niet naar bijeenkomsten te gaan waar alleen mannen spreken
  • na een tijd, dit jaar, bij de zoveelste ‘mannentafel’ bij populaire tv-programma’s verzuchtte dat het niet echt opschoot en
  • het onderwerp uit mijn systeem zette.

Op zoek naar de witte vrouwvergrootglas

Dat dacht ik. Maar het is lastig. Want het gaat nu, na de verkiezingen in de VS, de hele tijd over ‘de witte man’? Wie is dat toch? Mijn man, mijn broers, mijn neven, onze buurman, mijn neef in de VS? Of zijn zij de elite (en ik dus ook?). De verongelijkte witte man die zijn baan kwijt is geraakt en dan vooral in de VS. Ik kan me daar zelfs iets bij voorstellen na allerlei recente publicaties, maar ‘de’ witte man? Enne… waar is die vrouw, in Nederland? Ben ik het? Ben ik de maatstaf? Ach, dan valt het nog wel mee, denk ik, hoop ik.

Nieuws is een mannentafel

Ooit, toen de afstandsbediening nog nieuw was, deed ik eens mee aan een testje: zap van de ene naar de andere tv-zender, blijf overal evenveel seconden en noteer hoeveel mannen en vrouwen je ziet en in welke rol. De uitslag kon je wel raden: vooral mannen, mannen in het nieuws, sport, politiek, pratend, grappend, serieus. Vrouwen in bijrollen en in reclame.

In de jaren hierna deed ik het onregelmatig nog wel eens, één keer serieus tijdens een grote bijeenkomst, de andere keren om weer eens te testen. Het beeld veranderde niet echt, wel iets, maar ik had nooit wat opgeschreven dus ik kon niks hard maken. Ik las wel wat artikelen over de officiële onderzoeken en mijn zapbeeld klopte.

Mijn eigen beeld in de ‘werkelijkheid’ veranderde in ieder geval wel, want de maatschappij veranderde. Steeds meer vrouwelijke studentes, managers, bestuurders, smaakmakers. Maar ja, de minderheid. Ondertussen mopperde ik op ‘mannentafels’ in tv-programma’s, de reclame op Radio2 door alleen maar mannelijke dj’s en twitterde ik wel eens over een congres met vrijwel alleen mannelijke sprekers. Een beetje plagen van mijn kant, want dat zou toch wel veranderen? Want er zijn toch vrouwen die deskundig zijn en willen praten (zie ZijSpreekt)? Na al die jaren…?

gmmp

Kort geleden zag ik een oproep van Janneke van Heugten van VIDM om mee te tellen aan het Global Media Monitoring Project. Niet lang nagedacht en me opgegeven. Op 25 maart was het zo ver. Op de Hogeschool van Utrecht telde ik mee. We werden ingedeeld in koppels van twee, kregen een nieuwsmedium toebedeeld en we gingen aan de slag. Het was natuurlijk even uitpluizen hoe we het het beste konden doen, maar toen we ons ritme hadden gevonden ging het snel. We zuchtten om artikelen met eindeloos veel namen (want dat was veel invullen) en verbaasden ons om de weinige vrouwen. Echt weinig. Hoera, Merkel! En nog een, een staatssecretaris. Kijk, een geciteerde journaliste. En de zussen Holleeder. Een dag later weet ik de vrouwen nóg uit mijn hoofd. Nee, de mannen niet, dat waren er teveel.

Bij de andere geturfde media was het niet veel anders. Ik heb op een bepaald moment van de totaalscore onze score afgetrokken en zag nauwelijks verschil. Onze score was dus geen uitzondering. Het beeld dat ik vorig jaar bij elkaar ‘zapte’ was de werkelijkheid. Hoe kan dit?